პანკისის ხეობის ქალები

ფოტო და ტექსტი: ნათელა გრიგალაშვილი

ჩემი ფოტოპროექტის თემაა ქალები პანკისის ხეობიდან. ვინ არიან ეს ქალები? რითი ცხოვრობენ? რა უხარიათ და რა სწყინთ? ჩვენს საზოგადოებაში უამრავი სტერეოტიპი არსებობს ქალების შესახებ, მათ უფლებებსა და მოვალეობებზე. განსაკუთრებით რთულია ამ სტერეოტიპებთან გამკლავება, როცა საქმე ეხება ეთნიკური და რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენელ ქალებს.

პანკისის ხეობა საქართველოში ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული რეგიონია – მრავალეთნიკური და მრავალფეროვანი, საინტერესო ისტორიით, ადათ-წესებითა და განსაკუთრებული თანამედროვეობით.

პანკისის მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი ეთნიკურად ქისტი მუსლიმია. მათი წინაპრების პანკისის ხეობაში ჩამოსახლება ჩეჩნური თემებიდან ჯერ კიდევ XVII საუკუნიდან დაიწყო. XIX საუკუნეში უკვე ინტენსიურად ხდება ჩეჩენი და ინგუში ოჯახების შემოსვლა. ჩეჩენი ლტოლვილები საქართველომ ჯერ კიდევ პირველი დამოუკიდებლობის დროს, 1918-1921 წლებში მიიღო. თუმცა ყველაზე დიდი რაოდენობით ლტოლვილი 1990-2000-იან წლებში, ჩეჩნეთის პირველი და მეორე ომების დროს შემოვიდნენ.

პანკისის ხეობაზე, ისე როგორც მთელ საქართველოზე, მძიმედ აისახა ბოლო ათწლეულებში საქართველოში არსებული ეკონომიკური თუ პოლიტიკური კრიზისები… და უფრო მეტადაც კი. ხეობა ბოლო ათწლეულების განმავლობაში არაერთხელ გახდა ადგილობრივი თუ საერთაშორისო მედიის „მთავარი თემა“. რამდენჯერმე დაბომბა რუსეთმა, განხორციელდა გახმაურებული სპეცოპერაციები, ბოლო პერიოდში კი განსაკუთრებული ყურადღების მიზეზი გახდა ტერორისტულ დაჯგუფება „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ (ISIS) ცალკეული პირების კავშირი. დღემდე სირიაში ათზე მეტი პანკისელი დაიღუპა. თუ რამდენი ხეობელი იბრძვის ექსტრემისტულ სამხედრო დაჯგუფებებში საზღვარგარეთ, ამის შესახებ ოფიციალური ინფორმაცია არ არსებობს.

პანკისის სოფლებში მცხოვრები ქალები, თითქოს იზოლირებული არიან დანარჩენი სამყაროსგან, ეს ჩაკეტილობა ხელს უშლის მათ ეკონომიკურ და სოციალურ განვითარებას, გადაწყვეტილებების დამოუკიდებლად მიღებას. ხეობაში არსებული კულტურულ-რელიგიური თავისებურებების გამო, განქორწინების შემთხვევაში შვილები მამასთან რჩება, ამიტომაც აქ თითქმის არასდროს მიმართავენ განქორწინებას. მათი უმრავლესობა უსიტყვოდ ემორჩილება ადათ-წესებსა და ტრადიციებს. ისინი აჩენენ და ზრდიან შვილებს, შემდეგ კი ზოგი მათგანი ისე მიდის ომში, დედას არც არაფერს ეკითხება. ყველაფერი იცვლება, რადგან, როგორც აქ ამბობენ, სულ ცოტა ხნის წინ შვილი დედის დალოცვის გარეშე ომში ვერ წავიდოდა.

ყველაფერი იცვლება და მშვენიერი, მებრძოლი, სტუმართმოყვარე, ტრადიციების დამცველი პანკისელი ქალები თანდათან ეხვევიან ჩადრის ჩრდილში და იდუმალებასთან ერთად უცხოვდებიან.

მეორე მხრივ კი, 2015 წელს, პანკისის ხეობაში პირველად დაინიშნა ქალი სოფლის გამგებლად. უხუცესთა საბჭოს ზოგიერთი წევრის, სასულიერო პირებისა და ზოგი ადგილობრივი საჯარო მოხელის წინააღმდეგობის მიუხედავად, დღეს პანკისის ხეობის ერთ-ერთ ყველაზე დიდ სოფელს ქალი განაგებს.

1

4

2

3

5

6

7

8

აქტივისტის ჩანაწერებიდან

ირმა კახურაშვილი

DSC00638

2016 წლის სუსხიანი დილაა.

ჩვეულებრივი სამარშრუტოთი სოფელ გრემისკენ მივემგზავრებით, ჩვენ – ორი ჟურნალისტი და რეაბილიტაციის საკითხებზე მომუშავე სპეციალისტები, რასაკვირველია, ჩვენთან ერთად მასპინძელიც მოდის – ვაჟა კასრელიშვილი, საინფორმაციო სამედიცინო-ფსიქოლოგიური ცენტრ „თანადგომიდან“. „თანადგომა“ საქართველოში ერთ-ერთი ძველი არასამთავრობო ორგანიზაციაა – 2020 წელს მას 20 წელი შეუსრულდა.

სოფელი გრემი ყვარლის მუნიციპალიტეტშია, ალაზნის ვაკეზე გაშლილი. სწრაფცვალებადი კახური პეიზაჟი წვიმის გამო სულ უფრო სევდიანდება და ჯერ არც კი ვეჭვობ, რომ ეს დღე ჩემი მასმედიური ყოველდღიურობის ვექტორს რამდენიმე გრადუსით შეცვლის – მომავალი წლიდან მეც გავხდები პროექტ „აღმოვფხვრათ ხარვეზების“ თანამონაწილე და აქტივისტი, რომელიც ნარკოტიკებსა და სხვადასხვა ფსიქოაქტიურ ნივთიერებებზე დამოკიდებულ ადამიანთა რეაბილიტაციას უგულშემატკივრებს.    

Continue reading “აქტივისტის ჩანაწერებიდან”

გაიზრდება თუ არა ხელმისაწვდომობა ჩანაცვლებითი თერაპიის პროგრამებზე

ირმა კახურაშვილი

69914CC4-DC09-4F7C-857A-5F8A3BEC2504_cx0_cy9_cw0_w1200_r1

საქართველოში ჩანაცვლებითი თერაპიის სახელმწიფო პროგრამა წელს არ გაფართოვებულა. ქვეყნის მასშტაბით ამ სერვისს ბენეფიციარებს 19 განყოფილება და 2 კაბინეტი აწვდის. სახელმწიფო პროგრამის გარდა, ასევე ხელმისაწვდომია სუბოქსონის ჩანაცვლებითი თერაპია კომერციულ სერვისცენტრებში.

ჩანაცვლებითი თერაპია პირველად აშშ-ი, გასული საუკუნის 60-იანი წლებიდან ამუშავდა, როგორც მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მკურნალობის ერთ-ერთი მიდგომა. ჯანმოს რეკომენდაციით, მას დღესაც აქტიურად იყენებენ მსოფლიო მასშტაბით. განსაკუთრებული ბიძგი პროგრამის ფართო გავრცელებას აივ/შიდსის ეპიდემიამ მისცა. ჩანაცვლებითი თერაპია ნარკოტიკების მომხმარებელთა ამ კონკრეტულ თემში აივ/შიდსისა და ჰეპატიტების გავრცელების შეზღუდვის ყველაზე ეფექტუანი გზაა.

ვინაიდან საქართველოში ინექციურად ნარკოტიკებს 52 ათასზე მეტი ადამიანი მოიხმარს, ჩანაცვლებითი თერაპიის ცენტრების რაოდენობა არასაკმარისია – 2018 წელს სახელმწიფო და კერძო პროგრამებში ჩართული იყო 12 179 ბენეფიციარი.

არასამთავრობო ორგანიზაციები განაგრძობენ ხარისხიან მკურნალობისა და სარეაბილიტაციო სერვისების გაფართოვებისთვის ბრძოლას.

Continue reading “გაიზრდება თუ არა ხელმისაწვდომობა ჩანაცვლებითი თერაპიის პროგრამებზე”

გრემის სარეაბილიტაციო ცენტრი – ადგილი, სადაც საკუთარი თავის ნდობას იბრუნებ

ირმა კახურაშვილი

DSC_1782

33 წლის თორნიკე, რომელსაც ალკოჰოლზე, ნარკოტიკებსა და აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებლების 13-წლიანი გამოცდილება აქვს, ფსიქო-სოციალური რეაბილიტაციის, ცენტრ „თანადგომაში“ თვენახევრის წინ მოვიდა. გრემში არსებული ცენტრის შესახებ თორნიკემ მეგობრისგან გაიგო. მისმა მეგობარმაც აქ გაიარა რეაბილიტაცია, თანაც, კარგი შედეგით – ის უკვე დაუბრუნდა ფხიზელ ცხოვრებას და თავის ოჯახს.

Continue reading “გრემის სარეაბილიტაციო ცენტრი – ადგილი, სადაც საკუთარი თავის ნდობას იბრუნებ”

„მჯერა, რომ დამოკიდებულების მქონე ადამიანის დახმარება შესაძლებელია“

DSC_1816

მაკა ინანაშვილი გრემის ფსიქო-სოციალური რეაბილიტაციის ცენტრ „თანადგომის“ ფსიქოლოგი, სხეულზე ორიენტირებული ფსოქოთერაპიის სპეციალისტი:

„მჯერა, რომ დამოკიდებულების მქონე ადამიანების მხარდაჭერა და დახმარება სრულიად შესაძლებელია. ვფიქრობ, რომ, უპირველეს ყოვლისა, გრემში მოსული ადამიანი თავად პოულობს ძალას დაეხმაროს საკუთარ თავს, ფსიქოლოგი კი, ამ შემთხვევაში, მის გვერდითაა, არ ტოვებს მარტოს თავის სურვილთან ერთად. გრემის ფსიქო-სოციალური რეაბილიტაციის ცენტრში ყოველდღიურად, შაბათ-კვირის გარდა თელავიდან ჩამოვდივარ, ვატარებ ინდივიდუალურ თერაპიას, გვაქვს ჯგუფური შეხვედრები და მედიტაციები. იქედან გამომდინარე, რომ დამოკიდებულების მქონე პაციენტს შეიძლება ჰქონდეს ბევრი პრობლემა, მათ შორის სოციუმთან ურთიერთობის, ჯგუფური თერაპია ამის მოგვარებაში ძალიან ეხმარება. ჩვენი ოთახის გარემო, სადაც თერაპიისთვის ვიკრიბებით, არის პატარა ადგილი, ერთგვარი მიკროსოციუმი – აქ დამოკიდებულების მქონე ადამიანი ავარჯიშებს იმ უნარებს, რომლებიც დიდ სოციუმში მოხვედრის შემდეგ გამოადგება. მაგალითად, თუნდაც კომუნიკაციის უნარს – ზოგ პაციენტს ურთულდება სხვებთან ურთიერთობა. თერაპიის დროს ვასრულებთ სავარჯიშოებს, ხმამაღლა ვუზიარებთ ერთმანეთს ემოციებს. ეს საინტერესო და ეფექტიანია. ვცდილობ, სავარჯიშოები მრავალფეროვანი და არამოსაწყენი იყოს, რაც მთავარია, კონკრეტული ადამიანების საჭიროებებზე მორგებული. სარეაბილიტაციო ცენტრში მინესოტას მოდელი, „12 ნაბიჯის“ პროგრამა მუშაობს – დამოკიდებულების მქონე ადამიანების მხარდამჭერი ჯგუფი ინსტრუქტორებს მიჰყავს. პროგრამის და პაციენტებთან ფსიქოთერაპიული მუშაობის კომბინირება შესანიშნავად აისახება დამოკიდებულების მქონე ადამიანებზე და ამას უამრავი საერთაშორისო კვლევაც ადასტურებს“.

მედიკამენტური აბორტის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა კოვიდი-19-ის პანდემიის პირობებში

ირმა კახურაშვილი

28 სექტემბერს მსოფლიო უსაფრთხო აბორტზე ხელმისაწვდომობის საერთაშორისო დღეს აღნიშნავს. ჯანმო-ს მითითებით, მედიკამენტური აბორტი, მისი განხორციელების წესების დაცვის შემთხვევაში, ჯანმრთელობისთვის ყველაზე უსაფრთხო და ეფექტურია. რა სიახლეებს გვთავაზობენ ამ მხრივ საქართველოში და რამდენად ხელმისაწვდომია ჩვენთან მედიკამენტური აბორტი?

уыуыуыуы

Continue reading “მედიკამენტური აბორტის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა კოვიდი-19-ის პანდემიის პირობებში”

ზიანის შემცირების საქართველოს ქსელი ოფიციალური უწყებებისგან ადეკვატურ რეაგირებას ითხოვს

ზიანის შემცირების ქსელი აპროტესტებს პანდემიის პირობებში ჩანაცვლებითი თერაპიისთვის განკუთვნილი პრეპარატის ხელზე გაცემის შეწყვეტას.

unnamed (1) Continue reading “ზიანის შემცირების საქართველოს ქსელი ოფიციალური უწყებებისგან ადეკვატურ რეაგირებას ითხოვს”

საქართველოში ფსიქო-სოციალური რეაბილიტაციის ახალ მოდელსა და სტანდარტებს ამუშავებენ

ირმა კახურაშვილი

66423544_481150622688115_6957900526222573568_n

მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო წლებში დამოკიდებულ პირთა სამკურნალო სერვისები საქართველოში უფრო მრავალფეროვანი გახდა – გაფართოვდა ჩანაცვლებითი თერაპიის პროგრამა – ნაკლები სასიკეთო ცვლილებები შეინიშნება ფსიქო-სოციალური რეაბილიტაციის მიმართულებით.

ქართველ სპეციალისტებს მიაჩნიათ, რომ რეაბილიტაციის კომპონენტის გარეშე და მხოლოდ დეტოქსიკაციის ფონზე მიღებული შედეგები დამოკიდებულების მქონე პირთა მკურნალობაში თვალშისაცემად არასტაბილურია, ნარკოტიკების მოხმარებისგან თავშეკავება – ხანმოკლე, რეციდივი კი – ხშირი. თუმცა, ამ პრობლემის მოგვარებაზე ზრუნვა უკვე დაწყებულია პროექტის „აღმოვფხრათ ხარვეზები: მოწყვლადი ჯუფების ჯანმრთელობისა და უფლებების დასაცავად“ დახმარებით. პროექტის ფარგლებში სამთავრობო და არასამთავრობო სფეროს ექსპერტები ახალი ფსიქო-სოციალური რეაბილიტაციის კონცეფციაზე მუშაობისას გაერთიანდნენ.

Continue reading “საქართველოში ფსიქო-სოციალური რეაბილიტაციის ახალ მოდელსა და სტანდარტებს ამუშავებენ”

ზედოზირების შემთხვევებს მხოლოდ მაღალი ცნობიერება შეამცირებს

118536705_943124839531924_1486057334865643599_n (1)

საქართველოში ზედოზირების შემთხვევების შესახებ მოგვითხრობს ანდრო ბროლაძე, ორგანიზაცია „ახალი ვექტორის“ რუსთავის ოფისის სოციალური მუშაკი:

„დღევანდელ ნარკოსცენას თუ გადავხედავთ, ყველაზე ხშირ ზედოზირებას საქართველოში ე.წ. „სირეცი“ იწვევს, რომელიც ფონიჭალაში იყიდება და ვრცელდება არა მხოლოდ რუსთავსა და ქართლის რეგიონში, არამედ თბილისში და მთელ დასავლეთ საქართველოში. „სირეცით“ ზედოზირებას ბოლომდე ნალოქსონიც ვერ შველის, ანდა მაშინ ნალოქსონი საკმაოდ დიდი რაოდენობით უნდა გაუკეთდეს ზედოზირებულს.

Continue reading “ზედოზირების შემთხვევებს მხოლოდ მაღალი ცნობიერება შეამცირებს”

ახალი პროექტი დაასაქმებს კიდეც და სტიგმასაც შეებრძოლება 

ირმა კახურაშვილი

 

116697163_583342232300227_282670179764503586_n

საზოგადოებრივი გაერთიანება „ბემონის“ თელავის ოფისთან არსებული სათემო საინიციატივო ჯგუფი ამავე მუნიციპალიტეტში მცხოვრები მოქალაქეების ცხოვრების გასაუმჯობესებელ პროექტს ამზადებს – მისი მიზანი მოსახლეობის მარგინალური ჯგუფის წევრთა დასაქმების წახალისებაა, სამუშაოს მაძიებლებისთვის საჭირო უნარ-ჩვევების დასწავლა.

პროექტის ფარგლებში 5 კანდიდატი შეირჩევა, რომელთა დასაქმებაში ფინანსურ წვლილს ადგილობრივი თვითმართველობაც შეიტანს.  

Continue reading “ახალი პროექტი დაასაქმებს კიდეც და სტიგმასაც შეებრძოლება “